Szanowna Pani Doktor / Szanowny Panie Doktorze,

z radością i dumą informujemy, że „Psychiatria i Psychologia Kliniczna” („Journal of Psychiatry and Clinical Psychology”) została włączona do nowej (istniejącej od listopada 2015 roku) bazy danych Thomson Reuters z zakresu nauk ścisłych – Emerging Sources Citation Index (ESCI).

2019, Vol 19, No 3
Rezerwa poznawcza a aktualne funkcjonowanie poznawcze i emocjonalne osób w okresie późnej dorosłości z uwzględnieniem odmienności kulturowych – doniesienie wstępne
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 269–280
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0028
STRESZCZENIE

Wstęp: Poziom rezerwy poznawczej ma istotny wpływ na zmiany kondycji poznawczej w procesie naturalnego starzenia się. Na poziom rezerwy poznawczej wpływają z kolei wzajemnie powiązane i kształtowane od wczesnych lat rozwoju zmienne: status socjoekonomiczny, poziom edukacji czy aktywność zawodowa, często uwarunkowane cechami środowiska społeczno-ekonomicznego. Cel: Celami badania były porównanie zasobów poznawczych i wybranych aktualnych możliwości poznawczych seniorów wywodzących się z odmiennych warunków kulturowych – w Polsce i na Ukrainie – oraz ustalenie wpływu obydwu zmiennych, czyli poziomu rezerwy poznawczej i pochodzenia kulturowego, na poziom aktualnych możliwości poznawczych. Materiał i metoda: Badanie przeprowadzono na terenie dwóch krajów (Polski i Ukrainy) z udziałem 30 osób w wieku 60–93 lat. Zastosowano takie narzędzia badawcze, jak: Montrealska Skala Oceny Funkcji Poznawczych (Montreal Cognitive Assessment, MoCA), podtesty Słownik i Powtarzanie Cyfr ze Skali Inteligencji D. Wechslera dla Dorosłych, wersji zrewidowanej (Wechsler Adult Intelligence Scale-Revised, WAIS-R), Test Metafor Pisanych z Baterii Testów do Badania Funkcji Językowych i Komunikacyjnych Prawej Półkuli Mózgu (RHLB-PL; Right Hemisphere Language Battery), próby fluencji semantycznej oraz emocjonalnej, Test Pamięci Wzrokowej Bentona (Benton Visual Retention Test), Skala Satysfakcji z Życia (Satisfaction with Life Scale, SWLS), Kwestionariusz Depresji BDI-II Aarona T. Becka (Beck Depression Inventory-II, BDI-II), jak również ankietę autorską, będącą podstawą oceny rezerwy poznawczej. Wykorzystano odpowiednie wersje językowe metod. Wyniki: Polscy seniorzy uzyskali istotnie wyższy ogólny wynik w MoCA, zadaniach fluencji słownej, Teście Pamięci Wzrokowej Bentona i w podtestach MoCA: Język, Abstrahowanie, Odroczone przypominanie. Dwuczynnikowa analiza wariancji wykazała istotny wpływ pochodzenia kulturowego i/lub rezerwy poznawczej na poziom sprawności językowej (MoCA: Język), myślenia abstrakcyjnego (MoCA: Abstrahowanie) i nasilenia nastroju depresyjnego (BDI-II). Wnioski: Czynniki kształtujące rezerwę poznawczą wykazują zróżnicowany związek z poszczególnymi sferami funkcjonowania człowieka w odmiennych kulturach, a więc ich znaczenie dla satysfakcjonującego starzenia się może być odmienne.

Słowa kluczowe: rezerwa poznawcza, starzenie się, porównania międzykulturowe
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Kwestionariusz Zachowań Małego Dziecka – Wersja Bardzo Krótka (ECBQ VSF) i jego czeska adaptacja
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 281–287
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0029
STRESZCZENIE

Temperament można zdefiniować jako zbiór wrodzonych cech – typowych dla danej osoby – które przejawiają się w charakterystycznych sposobach reagowania, działania i odczuwania. W 1981 roku Mary Rothbart opublikowała Kwestionariusz Zachowań Małego Dziecka (Early Childhood Behavior Questionnaire) oparty na ocenach rodzicielskich uzyskanych w pewnych sytuacjach. Zgodnie z tym kwestionariuszem temperament to „wrodzone indywidualne różnice w reaktywności i regulacji”. Proces dostosowywania omawianego narzędzia do populacji czeskiej rozpoczęto w 2017 roku. Cele: Celem badania była adaptacja Kwestionariusza Zachowań Małego Dziecka (Early Childhood Behavior Questionnaire Very Short Form, ECBQ VSF) dotyczącego temperamentu do czeskiej populacji dzieci, co pozwoliłoby na ewentualną dystrybucję narzędzia wśród psychologów dziecięcych w celach badawczych. Osoby badane i procedura: Dane uzyskano od reprezentatywnej próby rodziców 709 dzieci w wieku 18–36 miesięcy [371 (52%) chłopców i 338 (48%) dziewcząt]. Wyniki: Rzetelność kwestionariusza zweryfikowano za pomocą współczynnika alfa Cronbacha – w pierwszej kolejności dla poszczególnych skal ogólnie, a następnie dla poszczególnych skal według płci i wieku. Z wyjątkiem jednego przypadku (chłopcy – skala Surgencji – wiek 18–23 miesiące) wartości współczynnika alfa Cronbacha mieściły się w dopuszczalnym zakresie. Dystrybucja cech do poszczególnych skal została zweryfikowana za pomocą analizy czynnikowej. Analiza czynnikowa potwierdziła podział cech na skale z zachowaniem podobieństwa do oryginalnej wersji kwestionariusza. Wyróżniono pięć kontrowersyjnych pozycji. Przyszłe działania badawcze skupią się na wyjaśnieniu tego zjawiska. Różnice między wartościami uzyskanymi u chłopców i dziewcząt określono za pomocą dwuczynnikowej analizy wariancji ANOVA. W skali Surgencji ujawniono różnice według wieku, a w skali Samokontroli – w zależności od wieku i płci. W skali Surgencji wynik wzrasta proporcjonalnie do wieku; w skali Samokontroli dziewczęta osiągały wyższe wyniki niż chłopcy. Ponadto wynik wzrasta proporcjonalnie wraz z wiekiem badanych dzieci. Efektem prac była adaptacja kwestionariusza ECBQ VSF, umożliwiająca jego wykorzystanie w badaniach prowadzonych w populacji czeskiej. Ograniczenia: Wyniki opierają się na ocenie rodziców, niemniej było to całkowicie zgodne z procesem tworzenia oryginalnego narzędzia.

Słowa kluczowe: temperament, Kwestionariusz Zachowań Małego Dziecka (ECBQ), adaptacja, populacja Republiki Czeskiej
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Badanie dotyczące myśli samobójczych u młodzieży w Kazachstanie w ujęciu poznawczo-behawioralnym
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 288–292
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0030
STRESZCZENIE

Artykuł ten jest poświęcony badaniom myśli samobójczych u młodzieży w ujęciu poznawczo-behawioralnym. W Kazachstanie takie badania prowadzone są po raz pierwszy – realizują je placówki edukacyjne za zgodą nauczycieli, rodziców i samych uczestników. Celem badania było zbadanie irracjonalnych postaw, które generują zniekształcenia poznawcze i stają się predyktorami myśli samobójczych, a także postaw młodzieży wobec rodziców, rodziny, nauczycieli, osób tej samej i przeciwnej płci, swoich wątpliwości i obaw, poczucia winy, przeszłości i przyszłości oraz celów życiowych. Metodami badawczymi zastosowanymi w pracy są: CP-45 Yunatskevicha, Irrational Beliefs Test (IBT) Ellisa, The Sentence Completion Test Sachsa i Levy’ego oraz psychologiczna metoda słowna i komunikacyjna „Conversation”. Wyniki badań ujawniły najczęściej stosowane zniekształcenia poznawcze uformowane jako postawy irracjonalne, takie jak „Tolerancja frustracji”, „Potrzeba w sobie”, „Potrzeba w innych” i „Katastrofizacja”, które leżą u podłoża niskiej samooceny i irracjonalnego myślenia. Inne ważne powody to negatywne nastawienie do własnej przyszłości lub przeszłości oraz do rodziców. W grupie ryzyka wśród młodzieży dominują postawy irracjonalne, które później przekształcają się w poznawcze zniekształcenia rzeczywistości prowadzące do myśli samobójczych. Młodzież zorientowana na samobójstwo ma negatywny stosunek do własnej przyszłości i przeszłości oraz do rodziców, a także lęki społeczne.

Słowa kluczowe: myśli samobójcze, podejście poznawczo-behawioralne, postawy irracjonalne, młodzież, Kazachstan
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Uwarunkowania prób samobójczych w grupie studentów – program profilaktyczny prowadzony na uniwersytecie
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 293–307
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0031
STRESZCZENIE

Cel: Artykuł podsumowuje wyniki badań przeprowadzonych w latach 2017–2019. Cel badań stanowiła analiza uwarunkowań prób samobójczych podejmowanych w okresie wczesnej i średniej dorosłości. Materiał i metody: Grupa badana składała się z 425 osób – losowo wybranych studentów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Początkowo badania realizowano w ramach współpracy z Zespołem ds. Obsługi Osób Niepełnosprawnych UMCS. Następnie zostały one rozszerzone z powodu dużego zapotrzebowania na aktualną wiedzę dotyczącą profilaktyki i ochrony zdrowia psychicznego na uniwersytecie. Wiek badanych mieścił się w przedziale 18–31 lat. Przedstawiciele poszczególnych wydziałów pochodzili z województw lubelskiego, podkarpackiego, małopolskiego i mazowieckiego. Wyniki poddano analizie ilościowej i jakościowej. Wyniki: Analiza wskazuje, że aż 93,6% badanych nie wie, dokąd można udać się po darmową pomoc psychologiczną na uniwersytecie. Zdaniem ponad połowy uczestników badania zachowania suicydalne u studentów mogą zostać wywołane przez efekt Wertera, czyli chęć naśladowania podobnego czynu (68,5%). Studenci uważają, że kontakty społeczne podczas nauki akademickiej stają się coraz bardziej ograniczone; wiele osób nie reaguje na problemy innych, a sytuacje zagrażające życiu często są ignorowane (52,5%). Wnioski: Istnieje potrzeba edukacji i profilaktyki, a także rozbudzenia zainteresowania społecznego tematyką autodestrukcji, prób samobójczych oraz innych zachowań zagrażających zdrowiu i życiu jednostki.

Słowa kluczowe: samobójstwo, profilaktyka, uniwersytet, studenci
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wybrane psychologiczne i socjodemograficzne korelaty akceptacji własnej niepłodności u kobiet
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 308–314
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0032
STRESZCZENIE

Cel: Akceptacja własnej niepłodności wymaga uznania trudności w biologicznym poczęciu dziecka, które nakładają pewne ograniczenia i zmiany w życiu pacjenta, skutkujące jego adaptacją do aktualnej sytuacji zdrowotnej i społecznej. Celem artykułu jest analiza zmiennej akceptacji własnej niepłodności w odniesieniu do stanu emocjonalnego, zadowolenia z życia, samooceny, postrzegania wsparcia społecznego i zmiennych socjodemograficznych. Materiał i metody: Badaną grupę stanowiło 615 kobiet z niepłodnością. Zastosowano następujące narzędzia: Skala Akceptacji Własnej Niepłodności, Szpitalna Skala Oceny Lęku i Depresji, Skala Oceny Nadziei jako Stanu Emocjonalnego, Skala Zadowolenia z Życia, Skala Samooceny, Skala Percepcji Wsparcia Społecznego w Niepłodności. Zmienne socjodemograficzne stanowiły sytuacyjny kontekst zdarzeń i obejmowały: etap niepłodności (w trakcie leczenia z powodu niepłodności, w trakcie procedur adopcyjnych, decydująca o pozostaniu bezdzietną), czas od diagnozy, czynnik niepłodności (niepłodność żeńska, niepłodność męska, niepłodność u obu partnerów, niepłodność idiopatyczna), rodzaj niepłodności (pierwotny, wtórny) i wiek. Wyniki: Na akceptację własnej niepłodności wpływają: samoocena, nadzieja, postrzeganie wsparcia społecznego (które zwiększa poziom akceptacji) oraz depresja (która ją obniża). Czynniki niosące ryzyko zmniejszenia akceptacji własnej niepłodności to pierwotna niepłodność, aktualnie prowadzone leczenie niepłodności oraz podjęcie decyzji o rezygnacji z leczenia i pozostawaniu bezdzietną. Wniosek: Wyniki badania powinny zostać uwzględnione przez osoby oferujące profesjonalne wsparcie dla takich grup pacjentów.

Słowa kluczowe: niepłodność, strategia radzenia sobie, akceptacja
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Cechy kontroli emocjonalnej osób dorosłych z chronicznym jąkaniem
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 315–319
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0033
STRESZCZENIE

Cel pracy: Celem pracy było określenie cech kontroli emocjonalnej u osób dorosłych z chronicznym jąkaniem. Postawiono hipotezę, że osoby te posiadają specyficzne cechy w zakresie kontroli emocjonalnej różniące je od ludzi mówiących płynnie. Materiał i metody: W badaniach uczestniczyli ochotnicy. Grupę badaną stanowiło 68 osób dorosłych z chronicznym jąkaniem. Grupa kontrolna (62) składała się z osób niejąkających się, które zostały dobrane do grupy badanej pod względem płci i wieku. Do pomiaru właściwości kontroli emocjonalnej zastosowano Kwestionariusz Kontroli Emocjonalnej J. Brzezińskiego, składający się z następujących skal: kontroli sytuacji, pobudliwości emocjonalnej, motywacji emocjonalno-racjonalnej, odporności emocjonalnej, kontroli ekspresji. Uzyskany profil obrazuje strukturę kontroli emocjonalnej. Wyniki: U osób jąkających się stwierdzono odmienny profil kontroli emocjonalnej niż w grupie kontrolnej. Osoby jąkające się są bardziej pobudliwe emocjonalnie, przy jednoczesnym mniejszym stopniu odporności emocjonalnej i mniejszym stopniu kontroli ekspresji. Wykazują się też wyższym poziomem zdolności do kontrolowania sytuacji emotogennych. Typ sterowania własnym zachowaniem jest podobny w obydwu grupach. Wnioski: Cechy kontroli emocjonalnej osób dorosłych z chronicznym jąkaniem mogą sprawiać, że ich zachowanie w większym stopniu będzie ulegało dezorganizacji pod wpływem emocji.

Słowa kluczowe: jąkanie, jąkanie chroniczne, dorośli, kontrola emocjonalna
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Nasilenie zaburzeń u dzieci z zespołem Aspergera a style radzenia sobie ze stresem u ich matek
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 320–327
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0034
STRESZCZENIE

Kluczowym aspektem zespołu Aspergera jest trwałość w czasie. Charakterystyczne dla zaburzenia deficyty – szczególnie społeczne – pozostają niezmienne przez całe życie, jednak niekiedy następuje poprawa przystosowania, a część osób z zespołem Aspergera może osiągnąć względny stopień integracji społecznej. Celem podjętych badań było poznanie związków między nasileniem zaburzeń u dzieci z zespołem Aspergera a stylami radzenia sobie ze stresem stosowanymi przez ich matki mierzonymi w dwóch momentach czasowych (drugi pomiar po upływie sześciu lat od pierwszego). Przeanalizowano również związki między nasileniem zaburzeń u dzieci, stylami radzenia sobie ze stresem stosowanymi przez ich matki a wiekiem i pracą zawodową matek. Ogólne nasilenie zaburzenia u dzieci z zespołem Aspergera obniża się od czasu początkowego badania. W miarę upływu czasu matki dzieci z zespołem Aspergera częściej stosują styl skoncentrowany na unikaniu (na poziomie tendencji statystycznej). Ograniczenia w zakresie komunikacji werbalnej (w pierwszym pomiarze) oraz deficyty w wykorzystywaniu przez dzieci z zespołem Aspergera kontaktu wzrokowego do odpowiedniego regulowania interakcji społecznych (w drugim pomiarze) mogą obniżać u ich matek gotowość do stosowania stylu skoncentrowanego na zadaniu, szczególnie w sytuacji chronicznego stresu związanego z występowaniem zaburzeń u dzieci. W przebiegu zaburzeń u dzieci stwierdzono również szereg statystycznie istotnych korelacji między ich nasileniem, stylami radzenia sobie ze stresem przez matki i cechującymi je zmiennymi socjodemograficznymi.

Słowa kluczowe: zespół Aspergera, nasilenie zaburzeń, style radzenia sobie ze stresem u matek
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Fenomenologia i epidemiologia halucynacji słuchowych słownych oraz teorie wyjaśniające ich powstawanie
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 328–337
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0035
STRESZCZENIE

Halucynacje słuchowe słowne mogą się przejawiać na rozmaite sposoby, jako pojedynczy głos lub wiele głosów, które komentują, przekazują instrukcje, obrażają albo pocieszają. Mogą to czynić w pierwszej osobie („Jestem beznadziejny. Wszyscy mnie nienawidzą”), drugiej („Uciekaj stąd”, „Zabij się”) bądź trzeciej („Ona się do niczego nie nadaje. Powinna skoczyć z mostu”). Halucynacje są bardzo zróżnicowane pod względem treści, formy i dynamiki. Niektórzy badacze uważają, że doświadczenie głosów u ludzi z różnych grup klinicznych jest bardzo podobne (albo nawet identyczne) i ma charakter transdiagnostyczny. Inni zaś zwracają uwagę na istotne różnice dotyczące charakterystyki głosów. Chociaż halucynacje słuchowe słowne są powszechnie kojarzone przede wszystkim z zaburzeniami z kręgu schizofrenii, nowsze badania wskazują na częste występowanie tego objawu również w innych zaburzeniach, a także u osób zdrowych. Sformułowano więc koncepcję kontinuum, która zakłada, że słyszenie głosów jest doświadczeniem o charakterze niezależnym od kontekstu. W niniejszym artykule przedstawiono teorie psychologiczne i mechanizmy neurobiologiczne, które mogą wyjaśniać powstawanie halucynacji słuchowych słownych. Omówiono też charakterystyczne cechy tego doświadczenia u osób reprezentujących poszczególne grupy zaburzeń psychiatrycznych. Zwrócono ponadto uwagę na potrzebę dalszych badań jakościowych eksplorujących doświadczenie halucynacji słuchowych u pacjentów z różnych grup, co pozwoli na dobranie bardziej adekwatnych metod terapeutycznych.

Słowa kluczowe: halucynacje słowne, omamy, głosy, psychoza, trauma
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Leczenie depresji poprzez normalizację zaburzonego rytmu snu i czuwania
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 338–343
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0036
STRESZCZENIE

Bezsenność należy do najczęstszych zaburzeń współwystępujących z depresją, a niekiedy wyprzedza zachorowanie na depresję o wiele miesięcy. W trakcie epizodu depresyjnego bezsenności doświadcza 60–90% chorych. Jest to zarazem najczęstszy objaw rezydualny depresji, który może się utrzymywać – mimo ustąpienia samej depresji – nawet u 40–50% pacjentów i być źródłem istotnego cierpienia. Normalizacja zaburzonego snu stanowi zatem ważny aspekt leczenia depresji. Nieodpowiedni dobór leczenia farmakologicznego może znacznie utrudniać osiągnięcie pożądanych rezultatów. Celami pracy są omówienie zasad leczenia depresji współwystępującej z bezsennością oraz przedstawienie zalet i wad różnych opcji leczenia farmakologicznego, a także interwencji niefarmakologicznych. Ponadto w artykule podsumowano dane na temat wpływu agomelatyny na sen u osób chorych na depresję. Za sprawą działania melatoninergicznego lek synchronizuje zaburzone w depresji rytmy okołodobowe licznych procesów fizjologicznych, również rytm snu i czuwania. Agomelatyna jest szczególnie korzystnym wyborem terapeutycznym dla pacjentów z depresją i bezsennością, u których lekarz chciałby zastosować leki z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny lub serotoniny i noradrenaliny, ale obawia się pogorszenia jakości snu.

Słowa kluczowe: depresja, sen, rytm snu i czuwania, farmakoterapia
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Citalopram – co warto wiedzieć o tym sprawdzonym leku przeciwdepresyjnym?
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 344–348
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0037
STRESZCZENIE

Citalopram jest lekiem przeciwdepresyjnym z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, mieszaniną racemiczną dwóch enancjomerów: R-citalopramu i S-citalopramu, które różnią się właściwościami farmakologicznymi. Profil receptorowy citalopramu wynika z odmiennych mechanizmów działania enancjomerów: S-citalopram hamuje wychwyt zwrotny serotoniny na neuronie presynaptycznym, z kolei R-citalopram działa w niewielkim stopniu antyhistaminowo, blokując receptor histaminowy H1. Na przestrzeni lat citalopram okazał się efektywnym lekiem przeciwdepresyjnym. W porównaniu z innymi lekami cechuje się niskim ryzykiem interakcji, co wynika z niskiego potencjału hamowania układów enzymatycznych CYP450, oraz mniejszym wiązaniem z białkami krwi (poniżej 80%). Stosowany w standardowych, zarejestrowanych dawkach, lek nie powoduje istotnego zagrożenia kardiologicznego. Ryzyko wydłużenia QTc powstaje wtedy, gdy rośnie stężenie metabolitu – didemetylocitalopramu. Możliwe jest to u 2% pacjentów z genetycznie zmiennym metabolizmem CYP450 2D6 oraz u pacjentów przyjmujących inhibitory CYP450 2C19. Wymienione właściwości citalopramu sprawiają, że może on być użyteczny zarówno u chorych młodszych, jak i w wieku podeszłym oraz u osób, które z uwagi na obecność somatycznych chorób towarzyszących stosują politerapię. Profil receptorowy leku determinuje objawy psychopatologiczne, w których przypadku citalopram może być najbardziej efektywny. Wydaje się, że pacjenci depresyjni z dominującymi objawami psychopatologicznymi, takimi jak nasilony lęk, nadmierne pobudzenie, drażliwość czy impulsywność, mogą odnieść największe korzyści z terapii citalopramem.

Słowa kluczowe: leki przeciwdepresyjne, citalopram, depresja, interakcje
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zmiana sensorycznej świadomości Jaźni jako czynnik wyzwalający mechanizmy głodu substancji psychoaktywnych i zaburzeń odżywiania. Analiza przypadku
Psychiatr Psychol Klin 2019, 19 (3), p. 349–355
DOI: 10.15557/PiPK.2019.0038
STRESZCZENIE

U osób nadużywających substancji psychoaktywnych oraz u pacjentów cierpiących na zaburzenia odżywiania już dawno zaobserwowano trudności w prawidłowym odbiorze i adekwatnej interpretacji poznawczej bodźców pochodzących z wnętrza ciała oraz w prawidłowym postrzeganiu i opisywaniu własnych emocji. Pierwsze jądro ejdetyczne (pierwotne, rdzenne doświadczenie wzrokowe) zostało ściśle powiązane z trudnościami w postrzeganiu innych jako zrozumiałych obiektów. Cel: Celem artykułu jest dalsze poszukiwanie potencjalnych czynników psychologicznych leżących u podstaw deficytu świadomości sensorycznej Jaźni (self), wskutek którego wewnętrzny obraz ciała i osoby nie posiada trwałej reprezentacji umysłowej. W konsekwencji związek między psychiczną a somatyczną składową Jaźni (self) może być podatny na rozwój zaburzeń psychopatologicznych. W niniejszej pracy dążenie do nadmiernej stymulacji interpretowane jest jako próba przezwyciężenia trudności w odbieraniu bodźców z wnętrza ciała (interoceptywnych), bodźców zewnętrznych (eksteroceptywnych) oraz zaburzeń czucia głębokiego (propriocepcji). Silne pragnienie przyjęcia (głód) substancji psychoaktywnej i powtarzanie patologicznych zachowań są tu interpretowane jako próby zrekonstruowania schematu ciała, w sytuacji zaistniałego lub zagrażającego rozpadu Jaźni (self), poprzez zapamiętywanie bodźców (doznań zmysłowych) powstających przy użyciu obiektów nieożywionych, jedzenia lub substancji psychoaktywnych. W relacji z tymi obiektami nie jest jednak możliwe zwiększenie zdolności jednostki w zakresie symbolizowania, która to zdolność rozwija się jedynie w relacji między ludźmi. Metoda: W celu sprawdzenia tej hipotezy przeprowadzono analizę przypadku pacjenta ze współistniejącym uzależnieniem od substancji psychoaktywnych oraz zaburzeniami odżywiania. W badaniu opisano zintegrowaną metodę, polegającą na powtarzalnym – w ciągu 6 lat obserwacji – wykorzystaniu standardowych instrumentów psychologicznych, takich jak MMPI-2 (Minnesota Multiphasic Personality Inventory), EDI-2 (Eating Disorder Inventory) oraz TAS-20 (Toronto Alexithymia Scale), w połączeniu z interpretacją marzeń sennych bazującą na założeniach „teorii ludzkich narodzin” (Human Birth Theory) Massima Fagiolego. Zestawienie to miało służyć osiągnięciu większej rzetelności diagnostycznej, a także skonkretyzowaniu podejścia terapeutycznego. Wyniki: W ujęciu ilościowym pozytywna reakcja pacjenta na psychoterapię wyrażała się poprzez różnice w wynikach zastosowanych skal psychologicznych, podczas gdy w analizie jakościowej manifestowała się zmianami w zakresie treści marzeń sennych. Wnioski: Uzyskane wyniki zachęcają do kolejnych badań nad istotą nadmiernego pragnienia (głodu) substancji psychoaktywnych w kontekście omawianej teorii ludzkich narodzin.

Słowa kluczowe: głód substancji psychoaktywnej (craving), świadomość sensoryczna Jaźni, psychoterapia, teoria ludzkich narodzin
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)