Szanowna Pani Doktor / Szanowny Panie Doktorze,

z radością i dumą informujemy, że „Psychiatria i Psychologia Kliniczna” („Journal of Psychiatry and Clinical Psychology”) została włączona do nowej (istniejącej od listopada 2015 roku) bazy danych Thomson Reuters z zakresu nauk ścisłych – Emerging Sources Citation Index (ESCI). Baza ta należy do systemu indeksów Web of Science™ i uwzględniane w niej tytuły poddawane są dalszej ewaluacji pod kątem umieszczenia w Science Citation Index Expanded™ (SCIE), Social Sciences Citation Index® (SSCI) oraz Arts & Humanities Citation Index® (AHCI). Jakość i zakres treści oferowanych przez Web of Science™ badaczom, autorom, wydawcom oraz instytucjom wyróżnia bazę ESCI spośród innych dostępnych. Nobilitacja „Psychiatrii i Psychologii Klinicznej” („Journal of Psychiatry and Clinical Psychology”) przez Thomson Reuters jest dowodem uznania dla potencjału czasopisma i dla zaangażowania Redakcji w dostarczanie środowisku medycznemu kluczowych i sprawdzonych informacji z dziedziny psychiatrii i psychologii klinicznej (evidence-based medicine).
 

W 2015 roku Thomson Reuters opublikował pierwszą edycję Emerging Sources Citation Index, która rozszerza świat publikacji obecnych w Web of Science™ o wartościowe, recenzowane prace o znaczeniu regionalnym oraz z zakresu rozwijających się dziedzin nauki. Dzięki ESCI w Web of Science™ będą również widoczne – nie tylko dla pracowników naukowych, ale też podmiotów finansujących, opiniotwórczych oraz oceniających badania naukowe – treści periodyków aspirujących i wartościowych, choć jeszcze nie tak znanych i popularnych jak „Molecular Psychiatry”, „American Journal of Psychiatry” czy „Journal of Affective Disorders”.

Czasopisma indeksowane w ESCI zostały ocenione przez kolegium redakcyjne Thomson Reuters jako spełniające warunki włączenia do tych prestiżowych zasobów. W procesie selekcji tytułów brane były pod uwagę stosowane przez czasopismo standardy publikacji, zawartość – jakość oferowanych treści oraz dane dotyczące cytowań w Web of Science™. Należy pamiętać, że jakkolwiek czasopisma uwzględniane w ESCI nie mają wyznaczonego Impact Factor (IF), to jednak przeszły wstępną ocenę edytorską i podlegają dalszemu procesowi kwalifikacji pod kątem włączenia do indeksów obejmujących tytuły z wyznaczonymi IF (SCIE oraz SSCI), a także innych repozytoriów Thomson Reuters. Mamy nadzieję, że obecność w ESCI, dzięki większej widoczności na arenie międzynarodowej, stanie się dla „Psychiatrii i Psychologii Klinicznej” („Journal of Psychiatry and Clinical Psychology”) istotnym etapem na drodze do uzyskania pierwszego IF.

Zachęcamy do nadsyłania wysokiej jakości prac – dzięki indeksowaniu w ESCI będą one szeroko dostępne dla specjalistów na całym świecie, co powinno przełożyć się na większą rozpoznawalność czasopisma i znaczącą poprawę cytowalności Państwa publikacji. ESCI oddaje do dyspozycji użytkownikom Web of Science™ zaawansowane narzędzia wyszukiwania ważnych dla nich treści naukowych. Baza jest częścią platformy Web of Science™ i wszyscy prenumeratorzy zyskują do niej dostęp za pośrednictwem posiadanych subskrypcji. Cieszymy się, że już niebawem będą w niej dostępne również prace opublikowane w „Psychiatrii i Psychologii Klinicznej” („Journal of Psychiatry and Clinical Psychology”) w bieżącym roku i w kolejnych latach (w założeniu indeks ma zawierać treści począwszy od roku 2015).

Obecnie w Polsce wolny dostęp do Web of Science™, na podstawie licencji krajowej Citation Connection w ramach dotowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego programu Wirtualna Biblioteka Nauki, posiadają jednostki naukowe – uczelnie wyższe, instytuty badawcze, jednostki naukowe PAN i inne jednostki organizacyjne. Studenci i pracownicy naukowi mogą korzystać z platformy na terenie bibliotek i uczelni naukowych, ponadto znaczna część bibliotek oferuje swoim użytkownikom możliwość zdalnego połączenia z licencjonowanymi bazami (dostęp z komputerów prywatnych za pośrednictwem serwera proxy). Więcej informacji na temat zasad udostępniania zasobów licencyjnych Wirtualnej Biblioteki Nauki można znaleźć na stronie: http://vls.icm.edu.pl/zasady/index.html#info.

Redakcja „Psychiatrii i Psychologii Klinicznej”
(„Journal of Psychiatry and Clinical Psychology”)

2016, Vol 16, No 3
Nieadekwatna tachykardia zatokowa – choroba serca czy zaburzenie związane z lękiem?
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 126–130
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0017
STRESZCZENIE

Wprowadzenie: Nieadekwatna tachykardia zatokowa charakteryzuje się przyspieszonym zatokowym rytmem serca (>90–100 uderzeń na minutę) w trakcie czuwania z nasileniem dolegliwości podczas niewielkiego wysiłku fizycznego lub psychologicznego stresu. Zespół występuje przede wszystkim u młodych kobiet. Lęk stanowi istotny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, od niedawna w grupie młodszych i starszych pacjentów uznawany jest jego kluczowy wpływ na rozwój i przebieg chorób serca, obok takich czynników ryzyka, jak: depresja, używanie substancji psychoaktywnych, nadwaga, problemy ze snem czy siedzący tryb życia. Celem pracy była ocena ewentualnego związku pomiędzy poziomem lęku, kontrolą emocji u pacjentów z nieadekwatną tachykardią zatokową a diagnozą tego zespołu. Materiał i metody: Badaniami objęto grupę 33 pacjentek z nieadekwatną tachykardią zatokową (wiek 31,8 ± 8,72 roku) i grupę porównawczą 33 kobiet (wiek 28,7 ± 4,4 roku) bez stwierdzonych schorzeń kardiologicznych. Rozpoznanie nieadekwatnej tachykardii zatokowej w grupie badanej było ustalone przez zespół kardiologów opiekujących się chorymi w II Katedrze Kardiologii oraz Klinice Elektrokardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Do oceny psychologicznej wykorzystano standaryzowane, oparte na metodzie samoopisu, narzędzia diagnostyczne typu papier-ołówek: Inwentarz Stanu i Cechy Lęku oraz Skalę Kontroli Emocji. Wyniki: Stwierdzono statystycznie istotną różnicę pomiędzy grupą kobiet z nieadekwatną tachykardią zatokową a grupą porównawczą w zakresie zmiennej lęk jako cecha. Dalsza analiza nie wykazała innych istotnych statystycznie różnic między badanymi grupami. Wnioski: Nieadekwatna tachykardia zatokowa jest związana z wyższym poziomem lęku. Konieczne są dalsze badania kliniczne w celu potwierdzenia psychogennego pochodzenia tego wciąż mało poznanego zaburzenia.

Słowa kluczowe: nieadekwatna tachykardia zatokowa, lęk, kontrola emocji
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wpływ badań EEG i TK na ocenę poczytalności sprawców zabójstw lub poważnego uszkodzenia ciała
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 131–135
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0018
STRESZCZENIE

Intoksykacja alkoholem etylowym jest powszechnie uznawana za czynnik ryzyka dokonania przestępstwa, szczególnie u osób, które spożywały alkohol na 24 godziny przed popełnieniem zabójstwa lub poważnego uszkodzenia ciała ofiary. Podjęto próbę oceny poczytalności sprawców zabójstwa lub poważnego uszkodzenia ciała w stanie upojenia alkoholowego zwykłego w odniesieniu do przeprowadzonych badań dodatkowych – tomografii komputerowej głowy oraz elektroencefalografii. Grupę badaną stanowiło 90 osób podejrzanych o czyn przeciwko zdrowiu lub życiu, zakwalifikowany zgodnie z kodeksem karnym jako zabójstwo, usiłowanie zabójstwa lub ciężkie uszkodzenie ciała. Badani zostali poddani obserwacji sądowo- -psychiatrycznej w latach 2004–2008 przez okres sześciu tygodni w Oddziale Obserwacji Sądowo-Psychiatrycznej w Zakładzie Karnym nr 2 w Łodzi. Analizowano retrospektywnie dokumentację medyczną, w tym dostępną dokumentację lekarską oraz wydane przez dwóch biegłych psychiatrów kategoryczne opinie sądowo-psychiatryczne. U 77% osób badanych przeprowadzono dalszą szczegółową diagnostykę pod postacią badania tomografii komputerowej głowy. U 37% podsądnych stwierdzono odchylenia od wyniku prawidłowego opisywane przez lekarzy radiologów jako mogące odpowiadać ogniskom niedokrwiennym lub malacjom poniedokrwiennym, anomaliom rozwojowym (najczęstszą zmianą była torbiel przegrody przeźroczystej) i zanikom korowym, podkorowym lub korowo-podkorowym, o różnej lokalizacji. Odchylenia od stanu prawidłowego opisywane w badaniu tomografii komputerowej pozostawały w związku w orzeczeniem przez biegłych psychiatrów znacznie ograniczonej poczytalności. Odchylenia w badaniu elektroencefalograficznym stwierdzono u 11% podsądnych. Powyższy wynik nie wpłynął na orzeczenie o zmienionej poczytalności przez biegłych lekarzy psychiatrów. W ocenie badaczy przeprowadzone badania dodatkowe celem wydania opinii sądowo-psychiatrycznej mają znaczenie pomocnicze. Wynik badania wskazujący na znaczne zmiany, bez uwzględnienia stanu klinicznego, nie powinien przesądzać o zniesieniu lub ograniczeniu poczytalności sprawcy.

Słowa kluczowe: poczytalność, upojenie alkoholowe, EEG, TK, obserwacja sądowo-psychiatryczna
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Uwarunkowania prób samobójczych u nastoletnich pacjentów szpitali i klinik psychiatrycznych w perspektywie psychologicznej
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 136–149
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0019
STRESZCZENIE

Cel: Artykuł podsumowuje rozważania na temat wyników badań przeprowadzonych w latach 2011–2015. Celem badań była analiza przyczyn i uwarunkowań prób samobójczych podejmowanych w okresie adolescencji. Materiał i metody: Grupę badaną stanowiło 115 pacjentów przebywających w klinikach i szpitalach z powodu prób samobójczych; były to osoby w wieku 13–19 lat, mieszkające w trzech województwach: świętokrzyskim, lubelskim i podkarpackim. Wyniki pracy badawczej zostały poddane analizie jakościowej i ilościowej. Wyniki: Analiza wskazuje, że zdaniem 95% badanych samobójstwo popełnione w ich otoczeniu stało się motywacją do podjęcia próby samobójczej. Znacząca część badanych (88%) twierdzi, iż zachowania suicydalne w otoczeniu wzmacniają zachowania tego typu – nie tylko u adolescentów, lecz także u innych ludzi. Większość uczestników badania czuje niedosyt wiedzy na temat zdrowia psychicznego. Nie uzyskują też efektywnej pomocy: odczuwają dyskomfort psychiczny, ale ich bliscy i koledzy nie reagują; bagatelizują stan psychiczny nastolatków, traktując ich zachowania jako przejaw żartów, kaprysów czy rozpieszczenia. Według większości badanych (71%) najbliżsi pośrednio przyczynili się do podjęcia próby samobójczej. Aż 88% uzyskanych odpowiedzi wskazuje na przyczyny tkwiące w komunikacji. Podejmowane przez nastolatków próby nawiązania rozmowy dotyczącej śmierci (problematyki suicydalnej) nie spotkały się z należytym zrozumieniem rodziców i opiekunów. Wnioski: Istnieje potrzeba edukacji, profilaktyki i rozbudzenia zainteresowania społecznego problematyką samobójstw. Edukacja powinna być prowadzona na szerszą skalę, tak by zainteresowani mogli łatwo uzyskać ważne informacje – m.in. przez wydarzenia kulturalno‑społeczne, akcje profilaktyczne, warsztaty, wolontariat, media.

Słowa kluczowe: samobójstwo, adolescenci, rodzina, próba samobójcza, profilaktyka
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Bezpieczeństwo hematologiczne olanzapiny
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 150–154
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0020
STRESZCZENIE

Olanzapina to nietypowy lek przeciwpsychotyczny, dotychczas uznawany za bezpieczny pod względem hematologicznym i stosowany jako alternatywa dla klozapiny u pacjentów z objawami hemotoksyczności. Jednak od czasu wprowadzenia tego leku na rynek pojawiło się wiele doniesień dotyczących jego hematologicznych działań niepożądanych. Niektóre z tych prac wskazują także, że olanzapina może wywoływać agranulocytozę. Celem przeprowadzonego przeglądu systematycznego było zbadanie tego zagadnienia. W elektronicznych bazach danych z lat 1998–2015 odnaleziono 35 doniesień dotyczących leukopenii indukowanej olanzapiną oraz trzy podobne przeglądy systematyczne. W większości przypadków leukopenia rozwijała się po pierwszym miesiącu stosowania tego leku. Ponadto w ponad dwóch trzecich przypadków leukopenia nie występowała w przeszłości. Pacjenci byli w wieku 16–83 lat i należeli do ras afrykańskiej, kaukaskiej, azjatyckiej, żydowskiej i śródziemnomorskiej. Olanzapinę stosowano w dawkach od 2,5 do 30 mg. Co ciekawe, lek ten był na trzecim miejscu wśród leków przeciwpsychotycznych pod względem wywoływania neutropenii. Mechanizm neutropenii wywołanej olanzapiną pozostaje nieznany, ale może być zbliżony do klozapiny ze względu na podobny skład chemiczny. W związku z powyższym uważamy, że wytyczne dotyczące olanzapiny należy na nowo przemyśleć, a pacjentów stosujących ten lek trzeba obserwować pod kątem występowania hemotoksyczności.

Słowa kluczowe: olanzapina, neutropenia, leukopenia, agranulocytoza
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zmiany sprawności funkcji poznawczych w trakcie suplementacji wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega-3 w grupie chorych na schizofrenię – przegląd systematyczny
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 155–159
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0021
STRESZCZENIE

Deficyt w obszarze funkcjonowania poznawczego jest stałym fenomenem opisywanym w populacji osób z rozpoznaniem schizofrenii – w okresie przedchorobowym, w trakcie pogorszeń, jak również między kolejnymi epizodami. Zaburzenie funkcjonowania poznawczego stanowi niezależny czynnik rokowniczy w schizofrenii. Badania wskazują, że właśnie od tego wymiaru patologii zależą takie wykładniki funkcjonowania pacjentów, jak: wyniki leczenia i rehabilitacji, współpraca w leczeniu, funkcjonowanie zawodowe, rodzinne i społeczne, zdolność do samodzielnej egzystencji oraz jakość życia. Dotychczasowe metody leczenia schizofrenii nie zapewniają wystarczającej poprawy w zakresie tego wymiaru choroby. W okresie ostatnich 25 lat testowano użyteczność wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 jako monoterapii oraz jako augmentacji leczenia przeciwpsychotycznego w schizofrenii. Uzyskane wyniki są niejednoznaczne, choć podkreśla się tzw. pozytywny trend uzyskiwanych wyników w zakresie poprawy objawowej. Stosunkowo rzadko oceniano wpływ suplementacji preparatami wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 na funkcjonowanie poznawcze osób z rozpoznaniem schizofrenii. Korzystny wpływ suplementacji wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi na funkcjonowanie poznawcze ma uzasadnienie teoretyczne. Wśród znanych działań tych substancji mogących wpływać na usprawnienie funkcji poznawczych należy wymienić: działanie immunomodulacyjne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, poprawę parametrów stresu oksydacyjnego, zmiany w zakresie neurotransmisji oraz wpływ na procesy plastyczności neuronalnej. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie systematycznego przeglądu wyników badań dotyczących zmian sprawności funkcjonowania poznawczego u osób z rozpoznaniem schizofrenii będących w trakcie suplementacji wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi omega-3.

Słowa kluczowe: schizofrenia, funkcje poznawcze, deficyt poznawczy, wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, suplementacja
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Aripiprazol: od wyjątkowego mechanizmu działania do szerokich zastosowań
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 160–164
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0022
STRESZCZENIE

Efektywne, nastawione na możliwie kompletną poprawę objawową i funkcjonalną leczenie schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej pozostaje w dzisiejszym stanie wiedzy zadaniem trudnym. Uważa się, że kluczowe jest kompleksowe podejście do problemów pacjenta, a zastosowanie odpowiedniego leku przeciwpsychotycznego ma ten proces skutecznie wspomagać. Powszechnie obecnie stosowane nowoczesne leki przeciwpsychotyczne są podobnie skuteczne w zwalczaniu pozytywnych objawów psychozy schizofrenicznej oraz manii, natomiast znacznie różnią się w zakresie wpływu na pozostałe objawy, jak również pod względem tolerancji, akceptacji leczenia i szeroko rozumianej współpracy lekarz – pacjent. Aripiprazol wyróżnia się unikalnym mechanizmem działania – inaczej niż pozostałe leki przeciwpsychotyczne, jest częściowym antagonistą D2/D3 (oraz niektórych receptorów serotoninowych). Taki profil farmakologiczny pozwala na uzyskanie nie tylko znacznej, porównywalnej do innych leków przeciwpsychotycznych II generacji, skuteczności w leczeniu ostrej psychozy, ale także korzystnego wpływu na objawy afektywne, poznawcze i negatywne schizofrenii. Dodatkowymi korzyściami wynikającymi z profilu farmakologicznego leku są niskie ryzyko wywoływania parkinsonizmu, korzystny profil w zakresie wpływu na stan metaboliczny (praktycznie brak wpływu na masę ciała) oraz niewywoływanie hiperprolaktynemii. Te korzystne cechy farmakologiczne powodują, że aripiprazol może być stosowany nie tylko w preferowanej monoterapii, ale także jako leczenie dodane, w tym w celu poprawy tolerancji innych leków. Nowsze badania wskazują na możliwości poszerzenia panelu wskazań, między innymi o depresję oporną na standardową farmakoterapię oraz zaburzenia zachowania u chorych z otępieniem.

Słowa kluczowe: aripiprazol, schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa, częściowy antagonista, receptory D2/D3
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Psylocybina jako alternatywny lek dla osób cierpiących na depresję
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 165–170
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0023
STRESZCZENIE

Psylocybina jest substancją psychodysleptyczną pochodzenia naturalnego, występuje w grzybach rodzaju Psilocybe. Psychodysleptyki są środkami psychoaktywnymi, które silnie wpływają na percepcję, nastrój i procesy poznawcze człowieka. Psychodeliczne działanie psylocybiny opiera się na pobudzaniu receptorów serotoninergicznych, co prowadzi do wzrostu stężenia serotoniny w mózgu oraz przyczynia się do intensyfikacji czynności sensomotorycznych i percepcyjnych. Skutkiem działania psylocybiny na ludzki organizm są różne zmiany w zachowaniu – często stany euforyczne, rozweselenie, poczucie lekkości i jedności z otaczającym światem. Dodatkowo psylocybina powoduje modyfikację percepcji nieudającą rzeczywistości, często błędnie określaną mianem halucynacji. Działanie psylocybiny można porównać do działania LSD (dietyloamidu kwasu D-lizergowego), jednak wielokrotnie osłabionego. Psylocybina znajduje się w wykazie środków odurzających w grupie I-P, czyli substancji bez zastosowań medycznych i o dużym potencjale nadużywania, które są wyłączone z obrotu farmaceutycznego i mogą być używane wyłącznie do badań naukowych. Jednak właściwości psylocybiny pozwalają rozważać jej wykorzystanie w lecznictwie. Do schorzeń, w których zastosowanie tej substancji przynosi wymierne efekty, należy depresja. Badania prowadzone na ochotnikach dowodzą, że psylocybina może być dobrą alternatywą dla dostępnych obecnie leków przeciwdepresyjnych – wykazano jej skuteczność i potwierdzono bardzo niską toksyczność.

Słowa kluczowe: psylocybina, depresja, halucynacje, grzyby, terapia
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Depresja poudarowa
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 171–175
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0024
STRESZCZENIE

Depresja poudarowa jest uznawana za najczęstsze neuropsychiatryczne powikłanie udaru mózgu. Definiuje się ją jako epizod depresyjny (o obrazie zbliżonym do epizodu depresji endogennej), który rozwija się w związku przyczynowym i czasowym z przebytym udarem mózgu, krwotocznym lub niedokrwiennym. Częstość występowania depresji poudarowej wynosi 20–80%, a liczne dowody wskazują na to, że choroba jest zbyt rzadko rozpoznawana i leczona. U większości pacjentów objawy depresji rozwijają się w ciągu 3–6 miesięcy po udarze. Rokowanie zależy od nasilenia tych objawów: w ciągu 2 lat od udaru remisję osiąga od 30% (w przypadku mniejszego nasilenia) do 75% pacjentów (w przypadku dużego nasilenia). Depresja poudarowa w znacznym stopniu wpływa na przebieg i skuteczność rehabilitacji, jakość życia, poprawę sprawności ruchowej, codzienną aktywność oraz funkcjonowanie społeczne i relacje interpersonalne, a także istotnie zwiększa śmiertelność – u osób z depresją poudarową ryzyko zgonu w ciągu 10 lat od udaru jest ponad trzykrotnie większe niż u tych, u których po udarze depresja nie wystąpiła. W rozwoju depresji poudarowej biorą udział czynniki biologiczne i psychospołeczne. Jak wskazują wyniki badań, leki przeciwdepresyjne i psychostymulujące są w stanie nie tylko łagodzić nasilenie objawów depresji poudarowej, lecz także – być może – zapobiegać jej rozwojowi. Konieczne są dalsze badania w zakresie patofizjologii tej choroby oraz nowych metod leczenia i profilaktyki.

Słowa kluczowe: depresja, udar mózgu, osoby starsze
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Udział stresu w etiopatogenezie i przebiegu schizofrenii
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 176–181
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0025
STRESZCZENIE

Psychozy typu schizofrenii stanowią jeden z głównych problemów współczesnej psychiatrii. Wynika to z ich znacznego rozpowszechnienia w populacji ogólnej, ale również ze złożoności problemów psychiatryczno-psychologicznych, które składają się na obraz kliniczny schorzeń z tej grupy. Stan psychiczny osób chorych na schizofrenię jest wypadkową doświadczanych omamów, urojeń, objawów negatywnych, zaburzeń nastroju i zaburzeń funkcji poznawczych oraz działania rozmaitych stresorów. Wymienione objawy i zaburzenia wywierają przewlekły niekorzystny wpływ na funkcjonowanie zawodowe i rodzinne pacjentów, co nie tylko przekłada się na istotne pogorszenie jakości ich życia, lecz także eksponuje ich na rozmaite stresory psychospołeczne. Przewlekły nadmierny stres to zjawisko o potwierdzonej roli w wyzwalaniu pierwszego epizodu schizofrenii. Ponadto stres rzutuje na przebieg choroby –zwiększa ryzyko jej nawrotowości. Istotnym zadaniem lekarza psychiatry i psychologa jest zwrócenie uwagi na mechanizmy radzenia sobie ze stresem, jakimi dysponuje pacjent, gdyż dzięki nim będzie on w stanie skuteczniej radzić sobie w sytuacjach trudnych.

Słowa kluczowe: schizofrenia, stres, radzenie sobie, czynniki neurotroficzne, BDNF
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Negatywne i pozytywne następstwa doświadczonej traumy – rola ruminacji
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 182–187
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0026
STRESZCZENIE

Występowanie zdarzeń traumatycznych jest dość powszechne – doświadcza ich około 70% ludzi. Wyniki badań prowadzonych w ostatnich latach wskazują, że zdarzenia te wiążą się nie tylko z negatywnymi konsekwencjami, wśród których wymienia się przede wszystkim objawy stresu pourazowego, lecz także z pozytywnymi zmianami w postaci potraumatycznego rozwoju/wzrostu. Wśród uwarunkowań negatywnych i pozytywnych następstw traumy szczególną rolę przypisuje się aktywności poznawczej, w tym – ruminowaniu. Ruminacje odnoszące się do konkretnego wydarzenia mogą odgrywać zróżnicowaną rolę. Jedne, określane mianem natrętnych czy intruzywnych, to automatycznie pojawiające się myśli, których jednostka nie jest w stanie kontrolować i które nie są powiązane z próbami rozwiązania problemu. Ten rodzaj ruminacji jest zbliżony do intruzji, choć nie są to pojęcia tożsame. Z kolei ruminacje nazywane refleksyjnymi lub intencjonalnymi mają charakter konstruktywny – służą podejmowaniu prób rozwiązania problemu. Ruminacje natrętne przyczyniają się do występowania objawów stresu pourazowego, a refleksyjne sprzyjają rozwojowi po traumie. W artykule skupiono się na wpływie ruminacji na negatywne, ale przede wszystkim – ze względu na nowość tej problematyki – pozytywne skutki doświadczonej traumy. Przedstawiono badania wskazujące na związki ruminacji zarówno z objawami stresu pourazowego, jak i ze wzrostem po traumie. Zaprezentowano zrewidowany model potraumatycznego rozwoju, który akcentuje znaczenie ruminacji natrętnych i refleksyjnych. Artykuł obejmuje także rozważania nad dalszymi kierunkami badań w tym obszarze oraz implikacje praktyczne, dotyczące w szczególności promowania potraumatycznego rozwoju.

Słowa kluczowe: zespół stresu pourazowego, rozwój/wzrost potraumatyczny, ruminacje
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zastosowanie QEEG w psychiatrii z uwzględnieniem populacji rozwojowej
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 188–193
DOI: 10.15557/PiPK.2016.0027
STRESZCZENIE

Celem pracy jest omówienie metody QEEG w kontekście jej przydatności w stawianiu diagnozy psychiatrycznej oraz monitorowaniu skutków oddziaływań psychologicznych i/lub psychofarmakologicznych na podstawie przeglądu dostępnego piśmiennictwa. Autorki starały się określić zastosowania omawianej metody w psychiatrii dzieci i młodzieży. QEEG polega na ilościowej analizie zapisu EEG za pomocą obróbki statystycznej sygnału. Metoda ta jest powszechnie wykorzystywana w celu przygotowania zaleceń terapeutycznych do treningu neurofeedback. Za granicą coraz częściej pisze się o próbach wdrażania QEEG w diagnostyce różnych chorób – także psychicznych. Większość doniesień nadal dotyczy zagadnień nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (porównanie skutków neurofeedbacku i oddziaływań farmakologicznych, odróżnianie podtypów choroby). Inne analizy odnoszą się do diagnozowania chorób psychicznych, różnicowania ich podtypów, przewidywania skutków leczenia farmakologicznego, porównania skuteczności poszczególnych metod leczenia. Popularne stają się badania nad pacjentami z depresją i schizofrenią. QEEG okazało się przydatne w ocenie skuteczności farmakoterapii depresji, według badaczy umożliwia też przewidywanie zachorowania na schizofrenię, różnicowanie jej podtypów i określanie skuteczności leczenia. Istnieją badania poświęcone analizie zmian w zapisie QEEG charakterystycznych dla uzależnienia od metamfetaminy i dla zaburzeń odżywiania. Mało jest natomiast analiz na temat użycia tej metody w psychiatrii dzieci i młodzieży – z wyjątkiem badań, które odnoszą się do roli QEEG w terapii neurofeedback pacjentów z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi czy skuteczności typów leków używanych w terapii tej choroby. Znaleziono jedną pracę poruszającą problematykę dzieci z autyzmem (w odniesieniu do treningu EEG biofeedback). Konieczne wydaje się poszerzenie badań o zastosowanie ilościowego QEEG w pracy z dziećmi i adolescentami cierpiącymi na choroby psychiczne.

Słowa kluczowe: ilościowa analiza EEG, neurofeedback, psychiatria dzieci i młodzieży
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Recenzja książki autorstwa Richarda F. Summersa i Jacquesa P. Barbera pt.: "Terapia psychodynamiczna w praktyce. Studia przypadków"
Psychiatr Psychol Klin 2016, 16 (3), p. 194–195
RECENZJA

We wprowadzeniu do książki Terapia psychodynamiczna w praktyce. Studia przypadków Richard F. Summers i Jacques P. Barber piszą: „Techniki kształcenia nowicjuszy, które ułatwiałyby im osiągnięcie kompetencji, nie są opracowywane i wdrażane w takim stopniu, jak metody służące doskonaleniu umiejętności doświadczonych terapeutów psychodynamicznych. Tę lukę zamierzamy wypełnić swoją książką” – i sumiennie wywiązują się z tego zobowiązania. Książka jest rzeczowa, przejrzysta, konkretna i sprawdza się w funkcji dydaktycznej...

POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)