Szanowna Pani Doktor / Szanowny Panie Doktorze,

z radością i dumą informujemy, że „Psychiatria i Psychologia Kliniczna” („Journal of Psychiatry and Clinical Psychology”) została włączona do nowej (istniejącej od listopada 2015 roku) bazy danych Thomson Reuters z zakresu nauk ścisłych – Emerging Sources Citation Index (ESCI).

 



Od Redakcji

W ręce Czytelnika oddajemy numer specjalny „Psychiatrii i Psychologii Klinicznej”, w całości poświęcony procesom wczesnego wspomagania rozwoju małego dziecka o zaburzonym rozwoju. Tematyka ta została szeroko omówiona w dniach 20–22 października 2016 roku na
I Międzynarodowej konferencji z cyklu Wczesna interwencja – Interdyscyplinarne spojrzenie na wsparcie dziecka i jego rodziny.


W trakcie licznych wystąpień zwrócono uwagę, iż zróżnicowane potrzeby dzieci wynikające z obserwowanych zaburzeń rozwojowych wymuszają nie tylko usprawnianie psychofizyczne dziecka, ale również wsparcie jego rodziny. Aby zachować spójność, rodzina z dzieckiem o zaburzonym rozwoju potrzebuje pomocy niemal w każdej dziedzinie swojego funkcjonowania, począwszy od zaplanowania procesu leczenia, rehabilitacji dziecka, a skończywszy na zwykłych informacjach, gdzie uzyskać pomoc oraz jak wykonywać czynności pielęgnacyjne w trakcie codziennych obowiązków. Obecność innych ludzi i bezpośrednie zaangażowanie interdyscyplinarnego zespołu w proces wsparcia rodziny sprzyjają dobremu samopoczuciu i zdrowiu, jak również wypracowaniu strategii radzenia sobie ze stresem ukierunkowanych na rozwiązanie pojawiających się problemów.

Podstawowe znaczenie dla procesów wsparcia rodziny i dziecka ma wspólna przestrzeń, umożliwiająca prowadzenie zespolonych działań w triadzie specjalista – rodzic – dziecko. W Polsce tworzą ją ośrodki wczesnej interwencji i wczesnego wspomagania rozwoju, realizując kilka głównych celów. Są nimi:

  • poszukiwanie przez specjalistów i rodziców rozwiązań ułatwiających adaptację rodziców do nowej, trudnej i niejednokrotnie traumatycznej sytuacji, jaką jest pojawienie się zaburzenia rozwojowego u dziecka;
  • ustalenie jednej, spójnej drogi postępowania w procesie rehabilitacji, leczenia czy edukacji małego dziecka;
  • posługiwanie się wspólnym kodem językowym, zrozumiałym dla wszystkich osób zaangażowanych w proces wczesnej interwencji i wczesnego wspomagania.

Artykuły zawarte w niniejszym opracowaniu stanowią próbę zainicjowania naukowej dyskusji służącej wymianie doświadczeń specjalistów z różnych dziedzin, bezpośrednio związanych z wczesną interwencją, wczesnym wspomaganiem. Żywimy nadzieję, że z jednej strony zaowocuje ona wypracowaniem innowacyjnych rozwiązań, a z drugiej pozwoli zaspokoić potrzeby dziecka i jego rodziny, zgodnie z ich oczekiwaniami.


Zenon Gajdzica, Sylwia Wrona

2017, Vol 17, No 3
Wczesne nieadaptacyjne schematy a poziom depresji u osób uzależnionych od alkoholu
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 165–171
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0018
STRESZCZENIE

Cel: Celem przeprowadzonego badania było sprawdzenie, czy istnieje związek między wczesnymi nieadaptacyjnymi schematami wyróżnionymi przez Younga i współpracowników a depresją u osób uzależnionych od alkoholu. Podjęto też próbę odpowiedzi na pytanie o związki schematów z wybranymi zmiennymi dotyczącymi uzależnienia od alkoholu, a także występowaniem tendencji suicydalnych u alkoholików. Materiał i metody: W badaniu wzięło udział 77 osób uzależnionych od alkoholu – 19 kobiet oraz 58 mężczyzn. Zastosowano Kwestionariusz Schematów Younga (Young Schema Questionnaire, YSQ-S3), Skalę Depresji Becka (Beck’s Depression Inventory, BDI), Michigan Alcoholism Screening Test (MAST). Wyniki: Na podstawie otrzymanych wyników można stwierdzić, iż 16 z 18 schematów jest powiązanych dodatnio i istotnie statystycznie z poziomem depresji u osób uzależnionych od alkoholu. Najsilniejsze związki odnotowano w przypadku schematu deprywacji emocjonalnej, izolacji/wyobcowania i podporządkowania. Stwierdzono także związki schematów z głębokością uzależnienia oraz wiekiem rozpoczęcia picia. Różnice w natężeniu niektórych schematów występowały również między osobami doświadczającymi myśli samobójczych i osobami bez tych myśli. Wnioski: Należy rozważyć włączenie do terapii odwykowej pracy ukierunkowanej na zmiany destrukcyjnych schematów poznawczych występujących u osób uzależnionych. Dotyczy to zwłaszcza schematu izolacji społecznej, deprywacji emocjonalnej i podporządkowania. Istnieje również potrzeba prowadzenia dalszych badań tego obszaru problemowego.

Słowa kluczowe: uzależnienie od alkoholu, depresja, schematy poznawcze
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Doświadczanie przemocy ze strony rówieśników, próby samobójcze i relacje z rodzicami w grupie nastoletnich dziewcząt. Badania pilotażowe
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 172–178
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0019
STRESZCZENIE

Cel badań: Analiza zależności między doświadczaniem przemocy ze strony rówieśniczej a zachowaniami suicydalnymi w odniesieniu do relacji z rodzicami. Materiał i metody: Przebadano 43 dziewczęta (w wieku 12–16 lat), które zostały przyjęte na Oddział Ogólnodziecięcy w Klinice Pediatrii Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego im. prof. Antoniego Gębali w Lublinie z powodu próby samobójczej. Grupę główną stanowiło 17 dziewcząt doświadczających przemocy ze strony rówieśników, natomiast grupę kontrolną – 26 dziewcząt, które targnęły się na swoje życie z innego powodu niż przemoc rówieśnicza. Badanie przeprowadzono przy pomocy przygotowanej ankiety socjodemograficznej oraz ankiety metryczkowej własnej konstrukcji, w której dziewczęta określały natężenie danej cechy w skali od 1 do 10. Wyniki: Wystąpiły istotne statystycznie różnice między dziewczętami doświadczającymi przemocy ze strony grupy rówieśniczej a grupą kontrolną w zakresie: poczucia bycia niekochanym ze strony rodziców (p < 0,04), otrzymywania uwagi ze strony rodziców (p < 0,002), poczucia bezpieczeństwa w domu (p < 0,05), poczucia bycia porzuconym przez rodziców (p < 0,0003), poczucia samotności (p < 0,004), bycia nielubianym w szkole (p < 0,003), posiadania przyjaciół (p < 0,01), liczby prób samobójczych (p < 0,03), myśli o przygotowywaniu się do popełnienia skutecznej próby samobójczej (p < 0,01). Wraz ze wzrostem przekonania o posiadaniu „fajnych” przyjaciół malały: liczba myśli o odebraniu sobie życia (p < 0,02), przekonanie, że kiedyś uda się zabić (p < 0,04), natężenie myśli o przygotowywaniu się do skutecznej próby samobójczej (p < 0,03). Wnioski: Posiadanie przyjaciół pośrednio niweluje skutki podstawowych potrzeb niezaspokojonych przez rodziców i może wpłynąć na zmniejszenie liczby myśli i prób samobójczych. Natomiast jakość relacji w rodzinie może mieć wpływ na związki z rówieśnikami, co łączy się z faktem bycia ofiarą przemocy.

Słowa kluczowe: próby samobójcze, adolescencja, przemoc, grupa rówieśnicza
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Pamięć epizodyczna u uczniów z porażeniem mózgowym
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 179–182
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0020
STRESZCZENIE

Cel pracy: Zaburzenia motoryczne u dzieci z porażeniem mózgowym wpływają niekorzystnie na wszystkie aspekty ich rozwoju, w tym także na pamięć. Niniejsza praca ma na celu porównanie pamięci epizodycznej w grupach uczniów z dziecięcym porażeniem mózgowym i uczniów zdrowych. Materiał i metoda: W pracy wykorzystano przyczynową metodę porównawczą. Badaniem objęto łącznie 36 uczniów w wieku gimnazjalnym i ponadgimnazjalnym. Autorzy przeprowadzili badania w szkole Taha w Isfahanie (Iran) dla uczniów z niepełnosprawnością fizyczną, kwalifikując 18 uczniów cierpiących na mózgowe porażenie dziecięce (całkowita liczba uczniów z mózgowym porażeniem dziecięcym uczęszczających do placówki w tym roku szkolnym wynosiła 25, jednakże niektórzy z nich dotknięci byli poważną niepełnosprawnością, uniemożliwiającą im wykonanie zadań ruchowych będących częścią badania, nie mogli więc w nim uczestniczyć). Następnie uwzględniając wiek, płeć oraz status socjoekonomiczny wyłonionej grupy uczniów, dopasowano do nich grupę porównawczą zdrowych uczniów (18 osób). W badaniu wykorzystano zadania werbalne oraz zadania motoryczne. Pamięć epizodyczną mierzono za pomocą zadań typu free recall (swobodnego przypominania). Wyniki: Wyniki testu t-Studenta oraz analizy ANOVA wskazują na istnienie statystycznie istotnej różnicy pomiędzy uczniami z porażeniem mózgowym a uczniami zdrowymi w zadaniach pamięciowych. Ogólnie rzec biorąc, uczniowie z porażeniem mózgowym osiągnęli umiarkowane i słabe wyniki w zadaniach werbalnych i pamięciowych w porównaniu z uczniami zdrowymi. Wnioski: Dysfunkcje ruchowe oraz zaburzenia mowy są czynnikami ograniczającymi zdolności kognitywne dzieci dotkniętych porażeniem mózgowym. Badane dzieci nie mają wystarczającej możliwości poznawania otaczającego świata, co ogranicza ich ogólną zdolność poznawczą. Upośledzenie pamięci jest więc istotną częścią ogólnego deficytu funkcji poznawczej u dzieci z porażeniem mózgowym.

Słowa kluczowe: pamięć epizodyczna, pamięć werbalna, pamięć praktyczna, porażenie mózgowe
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zaburzenia poznawcze w przebiegu migotania przedsionków
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 183–188
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0021
STRESZCZENIE

Wstęp: W literaturze można znaleźć liczne doniesienia opisujące wpływ migotania przedsionków na rozwój niezbyt nasilonych, lecz uciążliwych dla pacjenta zaburzeń poznawczych, niezależnych od ciśnienia tętniczego czy też przebytych udarów mózgu w przeszłości. Celem pracy był przegląd piśmiennictwa dotyczącego patomechanizmu i epidemiologii zaburzeń poznawczych w przebiegu migotania przedsionków. Metodologia: Przeprowadzono systematyczny przegląd publikacji z okresu od stycznia 2006 do grudnia 2016 roku związanych z tematyką pracy, wykorzystując bazy PubMed, Cochrane Library i Google Scholar. Uwzględniono 32 z 633 znalezionych polsko- i anglojęzycznych prac oraz 8 z 16 pozycji pochodzących z bibliografii analizowanych publikacji. Wyniki: Autorzy większości publikacji są zgodni, że związek pomiędzy migotaniem przedsionków a pogorszeniem zdolności poznawczych i wystąpieniem demencji jest niepodważalny. Wydaje się, że najprostszym mechanizmem ich powstawania są udary mózgu, których ryzyko w przebiegu migotania przedsionków jest dwukrotnie wyższe niż u osób zdrowych, lecz ich wykluczenie z grupy badanej u większości autorów nie wpływało w istotny sposób na uzyskane wyniki. W kilku badaniach wykazano zmniejszenie objętości poszczególnych struktur ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza w obrębie hipokampa, jednakże wyniki są niejednoznaczne. Wykazywano również, że spadek przepływu w tętnicy środkowej mózgu u osób starszych był w istotny sposób powiązany z wystąpieniem zaburzeń poznawczych. Mechanizm ten był jednak badany w relatywnie małych grupach, o wysokiej średniej wieku. Najnowsze badania skupiają się także na hipotezach związanych z zaburzeniami w poziomach cytokin, lecz duże zróżnicowanie metod badania nie pozwoliło dotychczas jednoznacznie określić ich roli w tym procesie. Wnioski: Pomimo iż związek zaburzeń poznawczych i migotania przedsionków wydaje się niepodważalny, niejasne pozostają dokładne mechanizmy prowadzące do ich wystąpienia, co wskazuje na potrzebę dalszych badań w celu stworzenia wiarygodnego modelu ich rozwoju.

Słowa kluczowe: migotanie przedsionków, zaburzenia poznawcze, epidemiologia, patofizjologia
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Orientacja seksualna a zaburzenia odżywiania: badanie możliwego związku
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 189–194
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0022
STRESZCZENIE

Artykuł ma na celu sprawdzenie istnienia związku pomiędzy występowaniem zaburzeń odżywiania a orientacją seksualną, jak również ewentualnego charakteru takiego powiązania. W tym celu zestawiono wyniki prac znalezionych w cyfrowych bazach danych. Związek taki istotnie występuje, jednak ustalenie jego charakteru jest trudne ze względu na ograniczone dane, problematyczną klasyfikację orientacji seksualnej badanych oraz pozyskiwanie szczerych odpowiedzi na drażliwe, lecz kluczowe pytania. Większość badań została przeprowadzona w Stanach Zjednoczonych i, jak się spodziewano, głównie wśród kobiet. Wykazano, że zaburzenia odżywiania częściej występują u nieheteroseksualnych mężczyzn oraz biseksualnych kobiet – nie mamy pewności, czy homoseksualne kobiety również są bardziej podatne. Taki stan może wynikać z narażenia na unikalne czynniki ryzyka, takie jak częste niezadowolenie z własnego wyglądu, strach przed coming outem czy bycie ofiarą prześladowania. Brak wsparcia rodziny wśród przedstawicieli mniejszości seksualnych również wydaje się istotnym czynnikiem – nie tylko w zakresie rozwoju zaburzenia, lecz także jego efektywnego leczenia. Wiedza ta może pomóc w prewencji zaburzeń odżywiania, uczynić wywiad z pacjentem oraz jego terapię bardziej precyzyjnymi. Potrzebne są jednak dalsze badania, szczególnie w zakresie pozostałych zaburzeń odżywiania oraz orientacji seksualnych.

Słowa kluczowe: orientacja seksualna, homoseksualny, nieheteroseksualny, zaburzenia odżywiania, anoreksja, bulimia
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
ADHD u osób dorosłych – rozpoznawanie, przyczyny i skutki
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 195–202
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0023
STRESZCZENIE

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi to schorzenie neurobiologiczne, którego objawy ujawniają się w dzieciństwie i często utrzymują się w wieku dorosłym. Obraz kliniczny zaburzenia ulega zmianom na poszczególnych etapach rozwoju: wraz z wiekiem obserwuje się spadek impulsywności i nadruchliwości oraz pogłębienie deficytów uwagi. Pierwotnymi przyczynami zespołu są mutacje genowe, anatomiczne i funkcjonalne anomalie struktur mózgowych oraz związane z nimi charakterystyczne wzorce przetwarzania informacji, specyficzny neurometabolizm, zaburzenia neurorozwojowe, a także oddziaływanie czynników prenatalnych i środowiskowych. Światowe badania potwierdzają, że zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi powoduje długofalowe negatywne skutki. Osoby dotknięte tym zaburzeniem najczęściej wkraczają w dorosłość z bagażem przykrych doświadczeń i zaburzeń współwystępujących, co pociąga za sobą szereg niekorzystnych konsekwencji psychospołecznych. Dorośli cierpiący na zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi napotykają wiele trudności w sferze społecznej, rodzinnej, zawodowej i zdrowotnej. Brak profesjonalnej diagnozy i wiedzy na temat zaburzenia sprawia, że często nie otrzymują adekwatnej, specjalistycznej pomocy. W artykule omówiono czynniki prowadzące do rozwoju zaburzenia i objawy występujące w życiu dorosłym. Wskazano również na znaczące obciążenie, jakie towarzyszy funkcjonowaniu z objawami syndromu w różnych sferach życiowej aktywności. Zwrócono uwagę na potrzebę zwiększenia świadomości społeczeństwa i specjalistów odnośnie do rozpowszechnienia, istoty i konsekwencji występowania zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi w życiu dorosłym.

Słowa kluczowe: ADHD, dorośli, zaburzenia psychiczne
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Wersja polska Skróconego Testu Sprawności Umysłowej (AMTS) – problemy metodologiczne
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 203–207
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0024
STRESZCZENIE

Skrócony Test Sprawności Umysłowej (Abbreviated Mental Test Score, AMTS) jest narzędziem przeznaczonym do przesiewowej oceny funkcji poznawczych – pamięci epizodycznej, semantycznej i operacyjnej – w okresie starości. Oryginalnie test został opracowany w języku angielskim w 1972 roku dla pacjentów hospitalizowanych. Od tego czasu wielu badaczy modyfikowało go na użytek badań różnych populacji. AMTS jest skalą składającą się z 10 pozycji – pytań i poleceń dla osoby badanej. Ma on cechy testu „przyłóżkowego”, szczególnie pożądane w warunkach klinicznych: wymaga jedynie kontaktu werbalnego pomiędzy badaczem i badanym, jego czas wykonania wynosi kilka minut, jest łatwy do przeprowadzenia, nie wymaga profesjonalnej wiedzy oraz oprzyrządowania. Ponadto w odróżnieniu od skal komercyjnych jest dostępny bezpłatnie. AMTS pozwala na stwierdzenie istnienia zaburzeń funkcji poznawczych oraz stopnia ich nasilenia. Wynik niezadowalający skłania do pogłębionej diagnostyki w ramach specjalistycznej opieki geriatrycznej bądź psychiatrycznej. Zmodyfikowany i przetłumaczony na język polski test został zaproponowany jako element całościowej oceny geriatrycznej w ramach szkolenia ustawicznego personelu medycznego oraz w standardach postępowania w opiece geriatrycznej. Pomiędzy wersją anglojęzyczną i polskojęzyczną istnieją jednak rozbieżności, które mogą być przyczyną wadliwej klasyfikacji sprawności umysłowej osób badanych. Ponadto dla testu w wersji polskojęzycznej nie przeprowadzono dotychczas badań walidacyjnych. W artykule dokonano analizy porównawczej poszczególnych zadań testowych polskojęzycznej i oryginalnej anglojęzycznej wersji testu z zaznaczeniem miejsc problematycznych oraz przedstawiono rekomendacje mające na celu zwiększenie wiarygodności testu.

Słowa kluczowe: zaburzenia poznawcze, okres starości, otępienie, test przesiewowy
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Pregabalina w dawkach 300 mg/dobę i wyższych – bilans korzyści i ryzyka
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 208–215
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0025
STRESZCZENIE

W artykule przedstawiono obszerny przegląd badań dotyczących stosowania pregabaliny, głównie w terapii zaburzeń lękowych, ze szczególnym uwzględnieniem zespołu lęku uogólnionego. Zostały również krótko wspomniane inne możliwe zastosowania tego leku. Pregabalina jest ligandem podjednostki alfa-2-delta napięciowozależnych kanałów wapniowych zlokalizowanych na zakończeniach neuronów w mózgu i rdzeniu kręgowym. Przeprowadzono szereg badań wskazujących na to, że pregabalina to lek istotnie skuteczniejszy od placebo w terapii zespołu lęku uogólnionego, także przebiegającego z wyraźnie nasilonymi objawami depresji. Oceniano różne dawki pregabaliny – od 150 do 600 mg/dobę. Niższe dawki (od 150 mg/dobę) są skuteczne w zwalczaniu psychicznych objawów lęku, jednak leczenie objawów somatycznych wymaga przeważnie stosowania dawek wyższych (300 i więcej mg/dobę). Pregabalina jest lekiem z reguły dobrze tolerowanym. Do najczęściej wymienianych objawów niepożądanych zalicza się zawroty głowy, senność i uczucie oszołomienia. Donoszono też o występowaniu objawów odstawiennych przy zbyt gwałtownym zmniejszaniu dawki leku. Niektórzy autorzy zwracają uwagę na potencjał uzależniający pregabaliny, jednak wydaje się, że ryzyko nadużywania leku istnieje przede wszystkim w szczególnej podgrupie osób, które w przeszłości nadużywały substancji psychoaktywnych.

Słowa kluczowe: pregabalina, wysokie dawki, bezpieczeństwo
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Anhedonia w zaburzeniach depresyjnych
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 216–224
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0026
STRESZCZENIE

Anhedonia bywa elementem obrazu klinicznego wielu zaburzeń psychicznych i neurologicznych, jednak najczęściej i w sposób najbardziej typowy występuje w przebiegu epizodu depresyjnego, jako jeden z jego osiowych objawów. Zarówno wyjściowe nasilenie anhedonii, jak i jej ustępowanie w trakcie leczenia są silnymi predyktorami skuteczności farmakoterapii przeciwdepresyjnej i mogą znacząco wpływać na możliwość osiągnięcia przez pacjenta remisji funkcjonalnej. Mimo to wpływ leków przeciwdepresyjnych na możliwość redukcji nasilenia objawów należących do spektrum anhedonii bardzo rzadko był dotąd przedmiotem badań. Odrębnym zagadnieniem klinicznym jest zespół podobnych do anhedonii depresyjnej zaburzeń emocjonalnych, które są przez chorych kojarzone z włączeniem leku przeciwdepresyjnego (zazwyczaj z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny lub serotoniny i noradrenaliny) i często doświadczane jako odmienne jakościowo od tej pierwszej. Niekiedy mogą być korzystne i stanowić formę uwalniania pacjenta od objawów lękowych i depresyjnych, ale też często postrzegane są jako uciążliwe działania niepożądane, odbierające intensywność życia emocjonalnego oraz interakcji społecznych. Uważa się, że anhedonia depresyjna i zaburzenia emocjonalne kojarzone z leczeniem przeciwdepresyjnym mają podobne podłoże neurobiologiczne i wiążą się ze spadkiem aktywności (zwłaszcza w postaci osłabienia transmisji dopaminergicznej) struktur związanych z układem nagrody, takich jak kora przedczołowa czy rejon brzuszny nakrywki. Lekiem przeciwdepresyjnym o najlepiej udokumentowanej i udowodnionej skuteczności w zakresie redukcji nasilenia anhedonii depresyjnej oraz o najmniejszym potencjale wywoływania anhedonii polekowej jest agomelatyna. Mogą o tym decydować jej specyficzne właściwości farmakodynamiczne, a przede wszystkim zdolność do silnej blokady postsynaptycznych receptorów 5-HT2C, której efektem jest torowanie transmisji dopaminergicznej i noradrenergicznej.

Słowa kluczowe: depresja, anhedonia, leki przeciwdepresyjne, agomelatyna, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
O nieuzasadnionych wnioskach etycznych z psychiatrii ewolucyjnej
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 225–229
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0027
STRESZCZENIE

Psychiatria ewolucyjna to dziedzina psychiatrii wykorzystująca pojęcia i prawa odkryte przez biologię ewolucyjną do opisu zaburzeń psychicznych. Niektóre częste zaburzenia psychiczne (psychotyczne, nastroju i lękowe), jako zależne częściowo od czynników genetycznych, powinny podlegać doborowi naturalnemu, usuwającemu z populacji cechy, które zmniejszają dostosowanie. Tak się nie dzieje – być może zaburzenia pełnią więc jakąś pozytywną funkcję. Funkcja ta może być zakłócana przez terapię, pojawia się zatem pytanie o etyczne aspekty leczenia i jego potencjalną szkodliwość. Argumentacja prowadząca do wniosku o szkodliwości leczenia zaburzeń psychicznych jest jednak nieprawidłowa, ponieważ:

  1. Obejmuje nieuprawnione przejście od faktów do sądów moralnych, opisane po raz pierwszy przez filozofa Davida Hume’a (znane jako gilotyna Hume’a lub przepaść między jest a powinien). Współczesna filozofia prezentuje zróżnicowane poglądy odnośnie do takiego wnioskowania, ale zazwyczaj traktuje się je jako niepewne.
  2. Biologia ewolucyjna nie zajmuje się dobrem chorego. Dobór naturalny dotyczy dostosowania – niekoniecznie dostosowania pacjenta, często chodzi bowiem o dostosowanie samolubnych genów bądź dostosowanie włączne grupy osobników. Co więcej, nawet dostosowanie dotyczące pacjenta nie musi odpowiadać jego dobru.

Podsumowując, ani biologia ewolucyjna, ani psychiatria ewolucyjna nie mogą stanowić źródła sądów moralnych. Ich rola polega na dostarczaniu wiedzy o etiologii zaburzeń psychicznych, która to wiedza może się przyczynić do poprawy terapii.

Słowa kluczowe: psychiatria ewolucyjna, etyka medyczna, gilotyna Hume’a
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)
Zastosowanie elektroterapii metodą dwuczołową u pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii – opis serii przypadków
Psychiatr Psychol Klin 2017, 17 (3), p. 230–238
DOI: 10.15557/PiPK.2017.0028
STRESZCZENIE

Elektroterapię uznaje się za bardzo skuteczną i bezpieczną metodę terapeutyczną. Jej najczęściej opisywanym działaniem niepożądanym jest upośledzenie funkcji poznawczych. Obecnie najpowszechniej stosowaną formą elektroterapii są zabiegi dwuskroniowe, a najczęstszym i najlepiej przebadanym wskazaniem – zaburzenia depresyjne. Metodą łączącą wysoką efektywność z zadowalającym bezpieczeństwem jest dwuczołowe przyłożenie elektrod, choć wyniki badań często bywają niespójne. Należy także odnotować brak badań porównujących skuteczność zabiegów dwuczołowych i dwuskroniowych w redukcji objawów pozytywnych i negatywnych schizofrenii oraz oceniających bezpieczeństwo tych metod w zakresie wpływu na funkcje poznawcze. W niniejszym artykule przedstawiono opis kliniczny czterech pacjentów chorujących na schizofrenię, u których przeprowadzono zabiegi elektroterapii metodą dwuczołową. Decydującym wskazaniem do zastosowania zabiegów dwuczołowych były zgłaszane przez chorych zaburzenia pamięci utrzymujące się w trakcie stosowania zabiegów dwuskroniowych. Przeanalizowane przypadki kliniczne wskazują na skuteczność zabiegów dwuczołowej elektroterapii porównywalną ze skutecznością zabiegów dwuskroniowych przy lepszej ich tolerancji. Obserwowano poprawę w zakresie objawów paranoidalnych, katatonicznych i negatywnych schizofrenii. Jednocześnie pacjenci relacjonowali subiektywnie lepszą tolerancję zabiegów, jak również poprawę w przypominaniu faktów i wydarzeń.

Słowa kluczowe: elektroterapia, zabiegi dwuczołowe, schizofrenia, skuteczność, bezpieczeństwo
POBIERZ ARTYKUŁ (PDF)